دسته‌ها
نام برتر

متافیزیک از دیدگاه پارمنیدس وافلاطون

متافیزیک از دیدگاه پارمنیدس وافلاطون
پارمنیدس
پارمنیدس نخستین کسی است.که درباره متافیزیک بحث کرده است. این فیلسوف در قرن ششم قبل از میلاد مسیح میزیسته است. پارمنیدس را “پدر متافیزیک” میدانند.اگرچه وی واژه متافیزیک را به کار نبرد.و این واژه برای نخستین بار توسط آندرونیکوس دو رودس.یک قرن قبل از میلاد مسیح به کار برده شد.پارمنیدس متافیزیک و علوم باطنی. افلاطون

پارمنیدس در اثرش با نام “درباره طبیعت” به شرح شهودی که درباره هستی برایش ییش آمده بود.پرداخت و توضیح داد.که در یک ارابه با استقبال فرشتگان به درهای عدالت رسید. فرشتگان درها را برایش باز کردند.و او با ارابه در جاده ای روانه شد و فرشته ای برایش از سه راه سخن گفت: متافیزیک و علوم باطنی و علوم غریبه

۱. راه نخست راه واقعیت هستی ست که مخصوص خداست و بشر به آن راه ندارد. پارمنیدس
۲. راه دوم راه حدسیات است که ظواهر را تشکیل می دهد و بشر در این راه گام مینهد.
۳. راه سوم راه حدسیاتی ست که به واقعیت شباهت دارند.
طبق نظر پارمنیدس.، هستی یا وجود پایدار است.و تغییر و دگرگونی بر آن راه ندارد. تشکیل و نابودی هم از مواردی است.که برای هستی غیر ممکن است. چرا که هستی همیشه بوده.، هست و خواهد بود و نمی تواند.از عدم به وجود آمده باشد. در عین حال ، برای هستی نمی توان نابودی قائل شد. هر آنچه که بشر می گوید.، ظواهر را نشکیل می دهد.و واقعیت جز این است. متافیزیک و علوم باطنی ، علوم غریبه پارمنیدس

واحد سه گانه هستی
پارمنیدس “واحد سه گانه” هستی.، فکر و سخن را مطرح کرد.و معتقد بود.که این سه با همند. به نظر او ،‌ حدسیات و حرفهای توخالی از عدم است.و باید از آنها اجتناب کرد. پارمنیدس

پارمنیدس این جمله معروف را گفته که: “وجود دارد یا وجود ندارد”. او هستی و عدم را با هم تعریف کرده است. هستی طبق نظر او ذهنی نیست چرا که او جهان را به شکل کروی در نظر گرفت.

در تعریف پارمنیدس از هستی، “جدایی متافیزیکی” وجود ندارد. او صرفا دو سطح برای حرف و فکر در نظر گرفته و آنها را از هم جدا کرده است. او بین درجه واقعیت (یا فکر) یعنی دانش و حدسیات فرق قائل شده و این دو را از هم جدا کرده است.

قبل از آن که به نظریات افلاطون بپردازم،‌ لازم است دیدگاه پارمنیدس درباره هستی را نقد کنیم.
۱. پارمنیدس شناخت واقعیت را از انسان سلب کرده و تکلیف خود و دیگر فلاسفه را یک سره روشن کرده است! او این راه را که همان راه اول ییشنهادی فرشته به اوست از توان انسان خارج می دانست.

۲. پارمنیدس جهان متافیزیکی را تقسیم بندی نکرد و دیدگاه او ساده ترین و ابتدایی ترین دیدگاه ممکن در این زمینه است. چرا که آنچه به عقل مربوط است از حسیات جداست و می توان آنها را جداگانه بررسی کرد. این موردی ست که وی به آن نپرداخته است.

۳. پارمنیدس هستی را بدون تغییر و هرگونه تغییر در هستی را غیر واقعی می داند. او زمان را از هستی حذف می کند. حذف زمان یکی از اشکالات اساسی در متافیزیک پارمنیدس است.

۴. در جمله معروفش: “وجود دارد یا وجود ندارد”، پارمنیدس دو گزاره “وجود دارد” و “وجود ندارد” را با هم آورده است. آوردن این دو گزاره با هم باعث شده که جمله پارمنیدس همواره درست باشد. چرا که یا چیزی وجود دارد یا وجود ندارد و مورد سومی نمی توان برایش قائل شد. در حالی که باید این دو گزاره را جدا از هم در نظر گرفت و وجود را از عدم جدا کرد. این مورد در فلسفه به گزاره سوفیسم معروف است.

افلاطون
افلاطون در کتابش با نام “جمهور” به بحث درباره متافیزیک یرداخته است. او همانند پارمنیدس ، هستی را موضوع شایسته بررسی در فلسفه می دانست. افلاطون همانند پارمنیدس معتقد بود که هستی پایدار است و تغییر نمی کند.

او در این موارد با یارمنیدس اختلاف نظر داشت.
۱. واقعیت هستی را می توان با عقل (و نه با حسیات) درک کرد و شناخت باید به آنچه به عقل مربوط است و نیز به حسیات تقسیم شود.

۲. هستی جهان ایده ها را تشکیل میدهد. ایده در نظر افلاطون همان فرم یا شکل مشترک اجسام است. ما از اجسامی که دارای فرمها و شکلهای مختلف هستند، ایده ای ذهنی داریم. به عنوان مثال، سگها بشکلها و اندازه های مختلف وجود دارند اما ایده ما از “سگ” یکیست و آن شکلیست که در بین سگها مشترک است و گونه سگها را تشکیل میدهد. پارمنیدس

ایده همان فرم ، جوهر یا ذات، گونه و هستی است.
افلاطون دو نوع شناخت قائل بود و هر هریک از این دو را به دو بخش تقسیم کرد:

۱. شناختی که در حد حدسیات باقی می ماند و جهان حسیات را شامل میشود.
۱.۱. اجسام (که از طریق حسیات شناخته میشوند).
۱.۲. تصاویر.
۲. شناختی که به دانش ختم می شود و جهان ذهنی را شامل میشود.
۲.۱. فرضیه های ریاضی.
۲.۲. ایده ها.
از نظر افلاطون،‌ فرضیه های ریاضی نخستین بخش از جهان هستی هستند که از طریق ذهن شناخته می شوند و ایده هایی که ما از اجسام داریم بخش دوم این جهان هستی را تشکیل می دهند.

از نظر او ،‌ شناختی که به فرضیات خلاصه شود.دانش واقعی را نمی سازد.بلکه برای شکل گیری دانش به اصول برتری که به ایده ها مربوط است.باید رجوع کرد.

افلاطون برای جهان ایده ها اصلی در نظر می گیرد.که همانا “اصل نیکی” است. او این اصل را اصل نظم در هستی می داند. در عین حال ، ایده نیکی که او مطرح می کند.می تواند ورای مفهوم هستی مطرح شود. او اشاره ای به این که این ایده را چگونه باید.دریافت کرد نمی کند. می توان این طور در نظر گرفت.که ایده نیکی که افلاطون مطرح کرده.، از طریق شهودی قابل درک و دریافت است.

افلاطون دو مدل ارائه می کند.که می توان آنها را “اصل استعلایی” نامید. ایده نیکی و کار یدید آورنده.

از نظر او، یدید آورنده هنگام تشکیل جهان ایده های ابدی را به وجود آورد. علوم باطنی

اصل واحد و اصل دوگانگی نامشخص
افلاطون دو اصل را در متافیزیک خود در نظر گرفت. اصل واحد.و اصل دوگانگی نامشخص.(تعیین نشده).

این دو اصل را ییروان فیثاغورث قبل از افلاطون در سلسله اعداد مطرح کرده بودند. از نظر افلاطون ، اصل واحد همان فرم اجسام است.درحالی که دوگانگی در آنها مربوط به ماده می باشد. اصل واحد به تعبیر دیگر ، همان علت ایده هاست. چرا که وحدت یا یگانگی وجه مشترک هر ایده است.و طبق آن ، هر جسم می تواند.خودش باشد و همان گونه که هست شناخته شود. علوم باطنی

دوگانگی که دومین اصل در متافیزیک افلاطونی است.را می توان در تقسیم بندی جهان ذهنی.از جهان حسی در نظر گرفت. این دو کاملا از هم جدا نیستند.بلکه باهمند.

دوگانگی بر جهان حسیات حکمفرماست. در حالی که وحدانیت خاص دنیای ذهنیات است.و بر تنوع آن محاط است. اصل واحد مربوط به نظم است.درحالی که اصل دوگانگی مربوط به بی نظمی است. این دو اصل ، در تضاد با هم ولی مکمل یکدیگرند.

ایرادی که بر متافیزیک افلاطونی می توان گرفت.این است.که افلاطون ایده ها را جدا از اجسام و نه در خود آنها در نظر می گرفت. از نظر او جهان ایده ها جهانی جدا از ما و همان شکل های مشترک اجسام است. این دیدگاه ، فلسفه افلاطون را از واقعیت گرایی دور کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *